Parafia Rzymsko Katolicka św.Marcina w Klikuszowej

Dokumentacja Konserwatorska
Konserwacja Ambony z Kościoła Parafialnego w Klikuszowej

OPIS FORMALNO-STYLISTYCZNY

Drewniana ambona, o przekroju sześciokąta, malowana na biało. Każdy bok sześciokąta zdobiony płyciną wypełnioną złotym ornamentem roślinnym

i oddzielony od kolejnego złoconym pilastrem z ornamentem. Podstawa ambony zakończona półkoliście, również zdobiona. Nad amboną biały, sześcioboczny baldachim, o ażurowo zdobionych krawędziach, zwieńczony krzyżem, u spodu figura gołębicy na tle glorii.

STAN ZACHOWANIA I PRZYCZYNY ZNISZCZEŃ

Stan zachowania ambony przed konserwacją można określić jako zły. Niewłaściwie przeprowadzane zabiegi odnawiania obiektu w istotny sposób przyczyniły się do tego stanu.

Do grupy zniszczeń o charakterze mechanicznym zaliczyć należy wszelkiego rodzaju pęknięcia, złamania, nadłamania, zgniecenia, przebicia struktury ambony. Zniszczenia fizyko-chemiczne to głównie spękania spowodowane pracą podłoża w zmiennych warunkach klimatycznych cyklu rocznego. Także praktycznie wszystkie połączenia stolarskie uległy rozluźnieniu, a na stykach poszczególnych desek występują szczeliny.

Przekształcenia estetyczno plastyczne to przede wszystkim warstwy przemalowań zmieniające pierwotną kolorystykę obiektu.

Przeróbki kosza ambony, niewłaściwie wykonane, przemalowania, niewłaściwie wykonane złocenia kwalifikuj ą obiekt do konserwacji.

WNIOSKI I ZAŁOŻENIA KONSERWATORSKIE

Ze względu na kultowy charakter ambony, oraz jej wartości artystyczne i historyczne, uznano za konieczne przeprowadzenie pełnej konserwacji technicznej oraz estetycznej, która przywróci pierwotny, możliwy do osiągnięcia, autorski charakter dzieła.

Zakłada się, że wtórne warstwy chronologiczne zostaną usunięte do warstwy pierwotnej. Decyzje w kwestii odkrytych warstw pierwotnych polichromii zostaną podjęte po wykonaniu szczegółowych badań ustalających zakres występowania warstw pierwotnych oraz szczegółową budowę stratygraficzną obiektu. W związku z powyższym założono, że konserwacja obejmować będzie następujące główne zabiegi:

Rozmontowanie ambony.
Usunięcie z warstw pierwotnych wtórnych warstw technologicznych: przemalowań, złoceń, wadliwie wykonanych kitów, wstawek, dorzeźbień.
Uzupełnienie ubytków drewna, zapraw, polichromii, oraz złoceń snycerki.
Montaż elementów ambony.

PROGRAM PRAC KONSERWATORSKICH

Demontaż całej struktury ambony.
Wstępne oczyszczenie powierzchni ambony z brudu i kurzu.
Pobranie próbek do badań laboratoryjnych, wykonanie odkrywek ustalających budowę stratygraficzną warstw, oraz pierwotną kolorystykę obiektu, zasięg występowania warstwy pierwotnej oraz j ej stan zachowania.
O ile badania stratygrafii obiektu potwierdzą występowanie na powierzchni struktury, warstwy polichromii, której wartość artystyczna i stan zachowania uzasadniać będą jej pozostawienie, proponuje się usunięcie późniejszych nawarstwień.
Usunięcie z powierzchni ambony wtórnych uzupełnień o niewłaściwej formie rzeźbiarskiej, bądź wykonanych z niewłaściwych materiałów.
Uzupełnienie ubytków drewna wstawkami z drewna dobranego gatunkowo do oryginalnego. Opracowanie powierzchni wstawek. Rekonstrukcja brakujących fragmentów dekoracji rzeźbiarskiej ambony na podstawie przeprowadzonych badań i analogii.
Wymiana zniszczonych elementów drewnianej konstrukcji ambony na nowe wykonane z drewna sezonowanego dobranego gatunkowo do drewna oryginału.
Sklejenie rozluźnionych połączeń stolarskich struktury ambony. Do klejenia użyty zostanie klej glutynowy, klej akrylowy oraz kołki drewniane.
Uzupełnienie ubytków polichromii, zapraw oraz złoceń.
Montaż ambony.
Wykonanie dokumentacji konserwatorskiej.

BUDOWA TECHNOLOGICZNA AMBONY PRZED KONSERWACJĄ

STRATYGRAFIA ZBIORCZA AMBONY

PRZEBIEG PRAC KONSERWATORSKICH

Zdemontowano strukturę ambony.
Wstępnie oczyszczono powierzchnię ambony z brudu i kurzu.
Pobrano próbki do badań laboratoryjnych, wykonano odkrywki ustalające budowę stratygraficzną warstw, oraz pierwotną kolorystykę obiektu, zasięg występowania warstwy pierwotnej oraz jej stan zachowania.
Zgodnie z założeniami sam kosz postanowiono przebudować usuwając wtórne niewłaściwe nawarstwienia wypaczające jego formę.
Usunięto z powierzchni ambony wtórne uzupełnienia o niewłaściwej formie rzeźbiarskiej.
Uzupełniono ubytki drewna wstawkami z drewna dobranego gatunkowo do oryginalnego. Opracowano powierzchnię wstawek. Rekonstrukcja brakujących fragmentów kosza ambony, -wykonano nową część kosza oraz wykonano nowy system zawieszania kosza na ścianie- W tym celu przebudowano konstrukcję kosza, umieszczając pod podłogą metalowe teowniki na których cała konstrukcja zawieszona jest na ścianie.
Wymieniono zniszczone części konstrukcji baldachimu - lambrekin, i listwowania baldachimu.
Sklejono rozluźnione połączenia stolarskie struktury ambony. Do klejenia użyty został klej glutynowy, klej akrylowy oraz kołki drewniane i wkręty ocynkowane.
Wykonano fladrowanie bryły ambony, a także po uzupełnieniu zapraw klejowo kredowych wykonano nowe złocenia w technice pulmentowe.
Montaż poszczególnych elementów ambony.
Wykonano dokumentację konserwatorską.